“Zu” oroimen-gunea


«ZU» OBRAREN IRAKURKETA (Juan Mari Burguera)
«ZU» obra, bere kontzeptua eta kokapena estuki lotuta daude. Leku egokia aukeratu ondoren ekin nion obra zirriborratzeari. Aurretik, ESKU HUTSIK elkartearekin izandako bilera emankorrek bidea erraztu zidaten, adierazi beharreko edukiei, neurriei, materialei, orientazioari eta abarri dagokienez.
Lekuak ere zerbait ekarri behar zuen, baita obrak berak ere, eta hartara, «guztia» bat izan, eta hilabete haietan aurrez bizitakoa transmititu. Bitxia bada ere, leku hura uste baino hurbilago zegoen zenbait baztertu ondoren, eta leku hura hilerria zen. Leku horretan, hainbat inguruabar biltzen dira: espiritualtasun-atmosfera, denboraren joan-etorri lasaia —eguneko edozein ordutan gogoetarako eta meditaziorako gonbita egiten duena—.
Puntu hori lortuta, gainerakoak ere sormenaren mailan egon behar zuen, nola ez. Erronka batek behartu ninduen ezer kanpoan ez uztera eta entzun nituen sentsibilitate guztiak transmititzera; emaitza? Hori da ikusgai daukaguna: lan lasaia, oso bertikala eta orekatua, oso bereizitako hiru zatikoa.
Beheko zatia, oinarri gisa, CORTEN altzairuz eginda dago; oxidazio-patina beroekin eta enbor laukizuzenez, obraren zatirik bolumen handikoena osatzen du. Berezitasun bat du: irekidura bertikal bat du aurretiazko hutsune baten barruan. Zer esaten digu xehetasun honek? Maite dugun norbait galtzean sentitzen den hutsuneaz «hitz» egiten digu, eta irekiduraz? Galera hori pairatzen duen guztiarengana iritsi behar duen argiaz.
Obraren bigarren osagaia altzairu herdoilgaitzezko saretatze bat da, oinarriaren ezkerrean eta eskuinean dagoena; denboran zehar gertatu ziren —eta zoritxarrez gertatzen jarraitzen duten— galera-kasu guztien batasuna irudikatzen du; hori da horien guztien lotura-nexo denbora, bizipen horretako parte izatea eta protagonistak izatea.
Azkenik, erdiko irudia, estilizatua, oso bertikala eta orekatua; ez da etzana eta ez du adin zehatz bat adieraz zezakeen edo horretaz hitz egin zezakeen ezaugarri fisiko oso zehatzik. Zergatik? Denboraren joanarekin hutsuneak eta bizitakoaren oroitzapenak irauten duelako, galdutako izakiak ere «hazten» du, gure barruan bada ere, bizitza oso eta garatua emanez; maitasun kontua da edo amets-giroa, baina erabat erreala. Bestela, nola lortzen da dolu hori normalizatzea eta harekin bizitzen ikastea? Moduetako bat da, zalantzarik gabe, behintzat nire iritziz.
Laburbilduz, oreka handiko obra da, ez bakarrik formetan, baita kontzeptuetan ere; behintzat, hori da irudikatzen saiatu naizena. Orain, gurekin bizitzarik garatu ez zuten eta garatu ezin izan zuten guztiak kokatzeko eta haien oroimena betikotzeko leku bat dugu. IN MEMORIAM.
Legazpiko Udalaren eta Esku Hutsik elkartearen (haurdunaldi, jaiotza eta jaioberri garaiko dolu elkartea) arteko lankidetzaren emaitza gisa, Legazpik oroimen-gune bat du, 2025eko maiatzaren 17an inauguratua. Gunea herriko hilerrian dago kokatuta, eskaileren lehen zatiaren atzean dagoen lorategiaren ondoan, eskuinaldean; han dago Juan Mari Burguera tokiko artistak egindako eskultura. "Zu" guneak hildako haur guztien oroimena ohoratzen du. Hau da Euskadiko laugarren dolu-gunea eta Gipuzkoako bigarrena. Gaur egun (2025eko maiatza), Hernani, Derio eta Vitoria-Gasteiz dira gune horiek dituzten herri bakarrak.
Haur bat galdu duten familiekiko errespetu eta konpromiso handiko keinu batean, "Zu" oroimen-gunea sortu da, negar egiteko, gogoratzeko eta sendatzeko pentsatutako lekua. Gune hau bi helbururekin sortu da: batetik, jaioberrien doluaren mina bizi dutenentzako biltzar-ingurune bat eskaintzea eta, bestetik, giza esperientzia sakon horren gainean oraindik ere pisatzen duen isiltasuna ikusgarri egitea eta haustea.
"Zu" ez da soilik espazio fisiko bat, sinbolikoa ere bada. Ama, aita, anai-arreba eta gainerako maiteek beren mina askatasunez adieraz dezaten eta goizegi joan zirenen oroimena bizirik mantendu dezaten babesleku gisa pentsatuta dago. Aldi berean, topagune eta gogoeta-leku bihurtzen da, estigmagatik edo gizartearen ulertezintasunagatik sarritan bakardadean bizi den errealitate bat aldarrikatzeko.
Jaioberri baten galeragatiko doluaren gaia tabua izaten jarraitzen du kultura askotan. "Zu" oroimen-guneak narrazio hori aldatu nahi du, kontzientzia sortuz, babes emozionala sustatuz eta dolu perinatal eta neonatalari buruzko elkarrizketa kolektiboa bultzatuz.
